عربى و تبعيض نژادى امويان ناراضى بودند . بعد از وفات ( 81 ه . ق . ) محمد حنيفه ، پيروانش به سه دستهء عمده تقسيم شدند ، كه يكى از آنها هواخواه ابو هاشم عبد الله پسر محمد حنيفه بود ، و به نام وى ، به هاشميه معروف شد . ابو هاشم در 98 ه . ق . بدون وارث ذكور درگذشت ، و پيروانش به دسته‌هايى منشعب شدند ، كه يكى از آنها مدعى بود كه ، بر طبق وصيت ابو هاشم ، امامت از وى به يكى از پيروانش به نام محمد ابن على ابن عبد الله ابن عباس ، كه از خاندان عباس بود ، انتقال يافته است . عنوان هاشميه بر اين دسته باقى ماند . محمد ابن على امامت هاشميه و رهبرى دعوت آنان را به نفع خود به دست گرفت . ظاهرا دعوت عباسيان در حدود 100 ه . ق . شدت يافت . مركز اين دعوت كوفه بود ، و هاشميه از آنجا داعيانى به خراسان فرستادند . محمد ابن على براى جلب ، مساعدت شيعيان ميانه‌رو ، نشر دعوت عباسى را در خراسان به يكى از سران شيعه به نام سليمان ابن كثير سپرد . پس از وفات محمد ابن على ( 125 ه . ق . ) ، پسرش ابراهيم ( ابراهيم امام ) جانشين او شد ، و پيروان محمد ابن على ، و از جمله سليمان ابن كثير ، به او پيوستند . با روى كار آمدن ابراهيم ، فعاليت عباسيان وارد مرحلهء جديدى شد . ابراهيم ابو مسلم خراسانى را ، كه از موالى او بود ، براى نشر دعوت عباسى به خراسان فرستاد . دعوت ابو مسلم در خراسان قرين توفيق سريع و فراوان گرديد . وى در رأس سياه‌جامگان ، خراسان را از دست عمال دولت متزلزل بنى اميه خارج كرد و عازم رى شد ، و پس از شكست دادن قواى امدادى امويان ، نهاوند را تصرف كرد . بدين‌گونه ، راه عراق گشوده شد ، و در 132 ه . ق . سپاه عباسيان درآمد ؛ و چون ابراهيم امام در 130 ه . ق . گرفتار مروان ابن محمد شده بود ، برادرش ، ابو العباس ، به خلافت اعلام شد . در همان سال 132 ه . ق . ، مروان در جنگ زاب كبير مغلوب شد ، و كمى بعد به قتل رسيد ، و بدين‌گونه سلسلهء اموى برافتاد . قلمرو حكومت عباسيان